Neden yüzer GES, neden şimdi?
Yüzer GES, panelleri su yüzeyine kurulu şamandıralar üzerine yerleştiren bir güneş enerjisi çözümüdür. Üç somut avantajı var: su yüzeyinin serinletme etkisi panel sıcaklığını düşürerek üretim verimini artırır; değerli tarım veya sanayi arazisi kullanılmaz; ve panellerin gölgelediği yüzeyde buharlaşma azalır — bu, kurak bölgelerdeki barajlar için su tasarrufu demektir. 10 Aralık 2025 yönetmeliğiyle birlikte bu potansiyel artık yasal bir çerçeveye kavuştu.
Yasal çerçeve: 10 Aralık 2025 yönetmeliği
Resmî Gazete’de 10 Aralık 2025 (sayı 33103) yayımlanan “Yüzer Güneş Enerji Santralleri Kurulmasında Su Yüzeyi Kullanımına ve Kiralanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik”, baraj gölleri, suni göller ve kanal yüzeylerini kapsıyor. Dört başvuru durumu tanımlanıyor:
- Sulama tesislerinin enerji ihtiyacının karşılanması
- Hidrolik tabanlı tesislerin yardımcı kaynağı
- Yenilenebilir enerji kaynak alanı (YEKA) kapsamı
- Belediye sınırları içindeki belediye projeleri
Su yüzeyi, DSİ ile yapılan kira sözleşmesiyle tahsis ediliyor. Kira bedeli; kurulu güç, yıllık enerji üretimi, kullanılan alan ve piyasa fiyatı gibi parametrelere göre belirleniyor. Ayrıca kurulu güce göre üç yıl süreli teminat isteniyor. Bu tutarlar DSİ tarafından ilan edildiği için, güncel değerleri her başvuruda doğrulamak gerekir.
EK-3 fizibilite raporu neden kritik?
Başvurunun kabul edilip edilmeyeceğine büyük ölçüde fizibilite raporu (yönetmelik ekindeki EK-3 formatı) karar veriyor. Önemli üç nokta:
- DSİ, başvuruyu fizibilite raporu üzerinden değerlendirir; inceleme için bir ücret alınır.
- Başvuru uygun bulunmazsa ödenen inceleme ücreti iade edilmez.
- Eksik/uygunsuz dosyada DSİ revizyon isteyebilir; revize dosyanın 90 gün içinde sunulması gerekir, aksi halde başvuru reddedilmiş sayılır.
Kısacası EK-3 fizibilite raporu bir formalite değil, projenin önündeki resmî eşiktir. Zayıf bir rapor hem para hem zaman kaybettirir.
EK-3 fizibilite raporunda ne olmalı?
Sahada işe yarayan bir fizibilite raporu şu başlıkları gerçek veriyle doldurmalı:
1. Su kütlesi ve saha
- Batimetri (su altı derinlik haritası) ve göl/rezervuar alanı
- Su rejimi ve mevsimsel kot (seviye) değişimi — ankraj tasarımının en kritik girdisi
- Rüzgâr, dalga ve akıntı koşulları
2. Güneş kaynağı ve üretim
- Saha bazlı ışınım verisi (GHI/POA) ve uzun dönem ortalamalar
- PVsyst tabanlı üretim simülasyonu ve kayıp analizi
- Su yüzeyi soğutma kazancının üretime etkisinin modellenmesi
3. Yüzdürme, ankraj ve mooring
- Şamandıra/platform tipi ve freeboard (su üstü yükseklik)
- Kot değişimine uyumlu ankraj ve mooring tasarımı
- Rüzgâr/dalga yüküne karşı yapısal güvenlik
4. Elektriksel bağlantı
- Bağlantı noktası, mevcut kapasite ve mesafe
- İnvertör konumu (yüzer platform / kıyı) ve kablolama
- Şebekeye bağlantı ya da öz tüketim senaryosu
5. Çevre ve su
- ÇED durumu/başvuru belgesi
- Buharlaşma azalımı ve su kalitesi etkisinin değerlendirilmesi
- Ekolojik hassasiyetler (su kuşları, balıkçılık vb.)
6. Finansal analiz
- Yatırım (CAPEX) ve işletme (OPEX) maliyetleri
- DSİ kira bedeli ve teminatın modele dahil edilmesi
- Üretim geliri, NBD, İVO ve basit geri ödeme süresi
- Duyarlılık analizi ve temel varsayımların açıkça yazılması
Başvuru süreci: adım adım
- Ön değerlendirme: su yüzeyi, bağlantı noktası ve uygunluk kategorisinin belirlenmesi
- EK-3 formatında fizibilite raporunun hazırlanması
- Başvuru dosyasının (ÇED, teknik/mekânsal belgeler dâhil) DSİ’ye sunulması
- DSİ değerlendirmesi ve gerekirse 90 gün içinde revizyon
- Kira sözleşmesi ve teminatın tamamlanması
- İzin süreçleri, uygulama ve devreye alma
Sahadan: en sık yapılan 5 hata
- Su kotu (seviye) değişimini hafife almak — ankraj sistemini baştan yanlış kurgulatır.
- Ankraj/mooring tasarımını tamamen tedarikçiye bırakmak — bağımsız kontrol şart.
- Üretim tahminini soğutma kazancı ve gölgelenme olmadan yapmak.
- DSİ kira bedeli ve teminatı finansal modele koymayı unutmak.
- ÇED ve izin sürelerini proje takvimine yansıtmamak.
Sık sorulan sorular
Yüzer GES için kimler başvurabilir?
Yönetmelik dört durumu tanımlıyor: sulama tesislerinin enerji ihtiyacı, hidrolik tabanlı tesislerin yardımcı kaynağı, yenilenebilir enerji kaynak alanı (YEKA) kapsamı ve belediye sınırları içindeki belediye projeleri. Başvuru DSİ'ye yapılır.
Fizibilite raporu (EK-3) neden bu kadar önemli?
Çünkü DSİ başvuruyu bu rapor üzerinden değerlendiriyor. Uygun bulunmazsa inceleme ücreti iade edilmiyor ve revizyon için 90 gün veriliyor; süresinde revize edilmezse başvuru reddedilmiş sayılıyor.
Mevcut ya da planlı bir projem varsa ne yapmalıyım?
Yönetmelik, mevcut projeler için üç ay içinde yeni formatta (EK-3) fizibilite raporu hazırlanmasını öngörüyor. Bu geçiş süresini kaçırmamak kritik.
Su yüzeyi kira bedeli nasıl belirleniyor?
DSİ; kurulu güç, yıllık enerji üretimi, kullanılan su yüzeyi alanı ve piyasa fiyatı gibi parametreleri dikkate alarak belirliyor. Ayrıca kurulu güce göre üç yıl süreli teminat isteniyor.
Yüzer GES fizibilitesi mi gerekiyor?
EK-3 formatında rapor ve başvuru sürecinde üreticiden bağımsız destek alın.